Składki członkowskie w kosztach podatkowych przedsiębiorcy

Co do zasady, składki na rzecz organizacji, do których przynależność podatnika nie jest obowiązkowa, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 37 ustawy o CIT nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Ustawa przewiduje jednak możliwość odliczenia składek na rzecz organizacji zrzeszających przedsiębiorców i pracodawców, działających na podstawie odrębnych ustaw - do wysokości łącznie nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty odpowiadającej 0,25% kwoty wynagrodzeń wypłaconych w poprzednim roku podatkowym (stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne).

W praktyce dla podatników istotna będzie więc weryfikacja statusu organizacji pod kątem dwóch aspektów:

• czy organizacja może zrzeszać wyłącznie przedsiębiorców i pracodawców,
• jaka jest podstawa prawna jej działania.

W odniesieniu do drugiego z ww. aspektów wątpliwości interpretacyjne może powodować wymóg, by organizacja działała „na podstawie odrębnych ustaw”. W wydawanych interpretacjach indywidualnych Dyrektor KIS wydaje się prezentować jednolite podejście, zgodnie z którym pojęcie odrębny oznacza osobny, odmienny, niezależny od innych. Zatem we wskazanym w przepisie przypadku mowa jest o organizacjach, które ze swej natury mogą zrzeszać tylko przedsiębiorców i pracodawców oraz działają na podstawie odrębnej dla określonej kategorii podmiotów ustawy, a nie ogólnej regulacji – ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, ustawy o fundacjach czy Prawo o stowarzyszeniach, skierowanych do szerszej liczby podmiotów czy ogółu społeczeństwa, gwarantującej wolność zrzeszania się. Dalej organ wskazuje, że odrębnymi ustawami, o których mowa w powołanym przepisie, jest np. ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców (Dz.U. z 2022 r. poz. 97), czy też inne ustawy regulujące działalność samorządowych organizacji przedsiębiorców. Tak Dyrektor KIS uznał m.in. w interpretacjach o sygn. 0111-KDIB1-3.4010.374.2023.1.PC z 28 sierpnia 2023 r., sygn. 0111-KDIB1-2.4010.26.2022.1.BD z 9 marca 2022 r. czy sygn. 0111-KDIB1-1.4010.185.2020.1.BK z 8 lipca 2020 r. 

Powyższe oznacza, że w kosztach podatkowych będzie można ująć składki na rzecz organizacji działających na podstawie ustaw regulujących wyłącznie działalność samorządowych organizacji przedsiębiorców i pracodawców, takich jak np. ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców, ustawa z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, ustawa z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych czy ustawa z dnia 30 maja 1989 r. o samorządzie zawodowym niektórych przedsiębiorców. Ten otwarty katalog ustaw powiększony jest o analogiczne zagraniczne podstawy prawne. Za „odrębne ustawy” nie są natomiast uznawane akty prawne skierowane do szerszej liczby podmiotów czy ogółu społeczeństwa – w szczególności Kodeks spółek handlowych, Prawo o stowarzyszeniach czy Ustawa o fundacjach (lub ich zagraniczne odpowiedniki).

Aby ustalić możliwość ujęcia składek członkowskich w kosztach podatkowych, należy więc każdorazowo zweryfikować podstawę prawną działania danej organizacji. Zasadniczo, odliczyć będzie można składki na rzecz organizacji takich jak:

• organizacje pracodawców (w szczególności te wskazane na portalu Ministerstwa Edukacji Narodowej: https://infozawodowe.men.gov.pl/reprezentatywne_organizacje_pracodawcow/webiste),
• izby branżowe,
• samorządy zawodowe konkretnych zawodów (przy czym tu przynależność zapewne i tak będzie obowiązkowa, a zatem takie składki nie są objęte art. 16 ust. 1 pkt 37 ustawy o CIT).

Jednocześnie z kosztów podatkowych trzeba będzie raczej wykluczyć składki na rzecz:

• klubów biznesu,
• klastrów gospodarczych,
• innych organizacji, których zakres podmiotowy nie jest ograniczony do pracodawców i przedsiębiorców.

O powyższych zasadach warto pamiętać przy kalkulowaniu dochodu CIT. Na pewno bowiem nie jest tak, że wszystkie składki członkowskie automatycznie należy wyłączyć z kosztów podatkowych. Zapraszamy do kontaktu, jeśli potrzebowaliby Państwo wsparcia w sprawdzeniu, czy zasadnie wyłączane są z kosztów uzyskania przychodów poszczególne pozycje, w szczególności składki członkowskie.

Niezależnie od konieczności dokonania skrupulatnej analizy możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów poszczególnych składek członkowskich, warto zwrócić uwagę, że ratio legis wykluczania takich składek na potrzeby ustalania dochodu CIT jest niezrozumiałe. Członkostwo w organizacjach z reguły daje podatnikom wymierne korzyści w postaci dostępu do wiedzy, poszerzania rynku i kontaktów czy doradztwa z różnych obszarów. Jednocześnie podatnicy mogą odliczać szereg podobnych wydatków, takich jak koszty reklamy i marketingu, udziału w targach i konferencjach, koszty posługiwania się określonymi znakami i wyróżnieniami a także koszty doradztwa czy sponsoringu (niektóre z nich nawet związane są z dodatkowymi ulgami podatkowymi). W tym kontekście regulacja art. 16 ust. 1 pkt 37 ustawy o CIT wydaje się archaiczna. Nie dostrzegamy też wyraźnego ryzyka „nadużywania” takich składek (a co za tym idzie, istotnego zmniejszenia wpływów z podatku dochodowego) – należy przecież pamiętać, że wydatki nadal muszą spełniać podstawowy warunek związku kosztu z przychodem (art. 15 ust. 1 ustawy o CIT), a racjonalnie prowadzone przedsiębiorstwo nie będzie płacić składek na rzecz organizacji, do których przynależność nie jest dla tego przedsiębiorstwa korzystna. Obecny ustawowy limit odpowiadający wysokości 0,25% wypłaconych wynagrodzeń wydaje się przesadnie restrykcyjny (w szczególności dla tych przedsiębiorstw, dla których wynagrodzenia nie są najistotniejszym elementem struktury kosztowej). Należałoby więc postulować uchylenie omawianej regulacji.