Zmiany w PSI — kierunek zmian po przeglądzie funkcjonowania systemu

Od momentu uruchomienia PSI we wrześniu 2018 r. do końca 2025 r. wydano 3 700 decyzji o wsparciu, obejmujących inwestycje o deklarowanej wartości 154,4 mld zł oraz ponad 55 tys. nowych miejsc pracy. System przyczynił się do utrzymania wysokiej dynamiki napływu inwestycji, zarówno zagranicznych, jak i krajowych, oraz zastąpił dotychczasowy model wsparcia ograniczony terytorialnie do specjalnych stref ekonomicznych, rozszerzając dostęp do pomocy na cały kraj. Jednocześnie struktura beneficjentów pokazuje wyraźną dominację sektora MŚP pod względem liczby decyzji, przy relatywnie mniejszym udziale w wartości inwestycji, co pośrednio wskazuje na przestrzeń do zwiększenia atrakcyjności instrumentu dla największych projektów.

Malejąca aktywność decyzji jako impuls do zmian

Kluczowym wyzwaniem zidentyfikowanym w przeglądzie jest malejąca aktywność decyzji o wsparciu w czasie. Obecnie aktywne pozostaje 80,8% decyzji, którym przypisano 71,6% deklarowanych nakładów inwestycyjnych oraz 62,9% nowych miejsc pracy. Co istotne, to właśnie projekty o większej skali — zarówno pod względem nakładów, jak i zatrudnienia — częściej tracą status aktywnych. Zjawisko to było jedną z głównych przesłanek do przygotowania zmian legislacyjnych.

Celem projektowanej nowelizacji jest zatem zarówno odwrócenie tego trendu, jak i zwiększenie konkurencyjności Polski jako miejsca lokowania inwestycji. Ustawodawca wprost wskazuje na potrzebę utrzymania atrakcyjności PSI dla dużych przedsiębiorstw — krajowych i zagranicznych — przy jednoczesnym dalszym wspieraniu sektora MŚP.

Kluczowe zmiany: okres wsparcia i reinwestycje

Jedną z najważniejszych zmian jest wydłużenie okresu obowiązywania decyzji o wsparciu do 20 lat dla wszystkich obszarów. Dziś decyzje są wydawane na 14 albo 15 lat (wcześniej wydawano również na 12 lat), zależnie od lokalizacji inwestycji i intensywności pomocy regionalnej. Choć zmiana ta nie wpływa formalnie na poziom pomocy publicznej, w praktyce zwiększa efektywność jej wykorzystania – zwłaszcza w przypadku projektów kapitałochłonnych, w przypadku których część przedsiębiorców miała problem z pełnym wykorzystaniem limitu zwolnienia, m.in. z powodu niższej dochodowości albo strat w pierwszych okresach po inwestycji. 

Istotne zmiany dotyczą również zasad ustalania dochodu zwolnionego w przypadku reinwestycji. Generalnie zwolnieniu podlegają dochody z nowej inwestycji określonej w decyzji o wsparciu, a odejście od tej zasady możliwe jest tylko w niektórych przypadkach, gdy niemożliwe jest wydzielenie dochodów wyłącznie z nowej inwestycji (w przypadku „ścisłych powiązań” między inwestycją nową i istniejącymi składnikami majątku). Koncepcja „ścisłych powiązań”, opisana w Objaśnieniach podatkowych Ministerstwa Finansów z 6 marca 2020 r., opierająca się na powiązaniach funkcjonalnych i technologicznych starych i nowych składników majątku, budziła istotne wątpliwości interpretacyjne. Zapowiadane zmiany zakładają odejście od tej koncepcji i objęcie zwolnieniem wszystkich dochodów generowanych przez istniejący zespół składników majątkowych, pod warunkiem, że działalność dotychczasowa i nowa są określone tym samym kodem PKWiU. 

Zmiany te mają na celu uproszczenie zasad stosowania zwolnienia oraz ograniczenie niepewności podatkowej, która w praktyce była jednym z istotnych czynników ryzyka dla dużych projektów inwestycyjnych.

System po 2026 r. i znaczenie dla inwestorów

Projektowana nowelizacja ma również charakter systemowy i jest bezpośrednio związana z wygaszeniem specjalnych stref ekonomicznych z końcem 2026 r. W tym kontekście przewidziano m.in. wprowadzenie definicji „zarządzającego”, uregulowanie funkcjonowania Elektronicznej Platformy PSI (ePSI), rozszerzenie możliwości zaangażowania zarządzających w projekty OZE oraz doprecyzowanie obowiązków raportowych i zasad funkcjonowania decyzji o wsparciu. Oznacza to, że zapowiedziana nowelizacja nie ogranicza się wyłącznie do korekt w obszarze podatkowym, ale zapowiada również przebudowę ram instytucjonalnych obsługi inwestorów po 2026 r.

Dodatkowo przewidziano wprowadzenie obowiązku uzyskania opinii Szefa KAS w zakresie wysokości dochodu zwolnionego, co ma zapewnić jednolite i prawidłowe stosowanie przepisów.

Należy pamiętać, że na razie znamy jedynie zapowiedź zmian, projekt nowelizacji ustawy o WNI nie został jeszcze przedstawiony. Z perspektywy przedsiębiorstw korzystających z PSI kluczowe znaczenie będzie miał zatem ostateczny kształt przepisów, w szczególności w obszarze długości okresu wsparcia oraz zasad rozliczania dochodu przy reinwestycjach. To te elementy zdecydują o tym, czy PSI po 2026 r. pozostanie instrumentem przewidywalnym i efektywnym dla dużych inwestycji.