Nowe GBER od 2027 r. – planowane zmiany w zasadach udzielania pomocy publicznej

Zmiana definicji rozpoczęcia prac

Jedną z istotniejszych propozycji jest zmiana definicji rozpoczęcia prac, mającej podstawowe znaczenie dla oceny spełnienia warunku efektu zachęty. Zgodnie z obowiązującym art. 2 pkt 23 rozporządzenia nr 651/2014 rozpoczęcie prac oznacza rozpoczęcie robót budowlanych związanych z inwestycją lub pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie do zamówienia urządzeń bądź inne zobowiązanie - zależnie od tego, które z tych zdarzeń nastąpi wcześniej - które sprawia, że inwestycja staje się nieodwracalna.

Projektowany art. 2 pkt 38 przewiduje, że pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie dotyczące projektu inwestycyjnego nie będzie uznawane za rozpoczęcie prac, jeżeli jego wartość będzie niższa niż 2% całkowitych kosztów kwalifikowanych projektu.

Proponowane rozwiązanie może zatem ograniczyć ryzyko utraty prawa do pomocy wskutek podjęcia niewielkich zobowiązań przed złożeniem wniosku o wsparcie.

Wyższe limity regionalnej pomocy inwestycyjnej

Projektowany art. 15 ust. 2 przewiduje zwiększenie progów kosztów kwalifikowanych uwzględnianych przy obliczaniu maksymalnej kwoty regionalnej pomocy inwestycyjnej dla dużych projektów.

Obecnie pierwsze 55 mln euro kosztów kwalifikowanych uwzględnia się w całości, kolejne 55 mln euro w 50%, natomiast koszty przekraczające 110 mln euro nie zwiększają maksymalnej kwoty pomocy.

Projekt zakłada podwyższenie tych progów odpowiednio do 70 mln euro i 140 mln euro, a od 1 stycznia 2031 r. – do 75 mln euro i 150 mln euro.

Nowe zasady finansowania działalności B+R

Projektowany art. 32 wprowadza możliwość stosowania nowej kategorii badań stosowanych (applied research) obejmującej łącznie badania przemysłowe i eksperymentalne prace rozwojowe.

Obecnie podstawowa intensywność pomocy wynosi 50% kosztów kwalifikowanych dla badań przemysłowych oraz 25% dla eksperymentalnych prac rozwojowych. Dla nowej kategorii przewidziano jednolitą podstawową intensywność wynoszącą 35%.

Rozwiązanie ma charakter alternatywny wobec dotychczasowego podziału. Może uprościć kwalifikację prac w projektach obejmujących wzajemnie powiązane etapy badań i rozwoju. Nie w każdym przypadku będzie jednak korzystniejsze finansowo, zwłaszcza gdy przeważającą część projektu będą stanowić badania przemysłowe.

Podwyższone mają zostać także progi pomocy, których przekroczenie wymaga indywidualnej notyfikacji Komisji Europejskiej. Dla badań podstawowych limit wzrośnie z 55 mln euro do 70 mln euro, dla badań przemysłowych z 35 mln euro do 44 mln euro, a dla eksperymentalnych prac rozwojowych z 25 mln euro do 31,5 mln euro. Dla badań stosowanych przewidziano próg 31,5 mln euro.

Rozszerzenie zakresu GBER na sektor rolny oraz rybołówstwo i akwakulturę

Projekt przewiduje istotną zmianę zakresu stosowania GBER poprzez objęcie przepisami rozporządzenia również podmiotów prowadzących działalność w zakresie produkcji pierwotnej produktów rolnych oraz w sektorze rybołówstwa i akwakultury. Obecnie sektory te są co do zasady wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia nr 651/2014, z wyjątkiem określonych kategorii pomocy.

Projektowany art. 1 rozszerza możliwość korzystania z pomocy publicznej na podstawie wyłączeń grupowych przez podmioty działające w tych sektorach. Jednocześnie utrzymano określone ograniczenia, dotyczące m.in. pomocy, której wysokość ustalana jest na podstawie ceny lub ilości produktów rolnych oraz produktów rybołówstwa i akwakultury. W przypadku sektora rybołówstwa i akwakultury zachowano również szczególne ograniczenia odnoszące się m.in. do zakupu statków rybackich oraz zwiększania zdolności połowowej.

Zwiększenie intensywności pomocy inwestycyjnej dla MŚP

Projektowany art. 20 utrzymuje podstawową intensywność pomocy inwestycyjnej dla MŚP na poziomie 20% kosztów kwalifikowanych dla małych przedsiębiorstw oraz 10% dla średnich przedsiębiorstw.

Jednocześnie przewidziano możliwość zwiększenia intensywności pomocy do 100% kosztów kwalifikowanych, jeżeli wartość wsparcia nie przekroczy 300 tys. euro na przedsiębiorstwo i projekt inwestycyjny. Rozwiązanie nie obejmie jednak inwestycji związanych z produkcją pierwotną produktów rolnych oraz produkcją pierwotną produktów rybołówstwa i akwakultury.

Zastosowanie podwyższonej intensywności będzie uzależnione od zasad przyjętych w poszczególnych programach pomocowych.

Rozszerzenie możliwości finansowania innowacji

Projektowany art. 41 przewiduje zwiększenie dopuszczalnej intensywności pomocy na innowacje oraz rozszerzenie katalogu kosztów kwalifikowanych. Wsparcie będzie mogło obejmować m.in. koszty uzyskiwania i ochrony patentów, usług doradczych i wsparcia innowacji, czasowego oddelegowania wysoko wykwalifikowanego personelu oraz cyfryzacji przedsiębiorstwa.

Proponowana intensywność pomocy wynosi 75% kosztów kwalifikowanych dla MŚP oraz 50% dla małych spółek o średniej kapitalizacji (small mid-caps). Przewidziano również możliwość zwiększenia intensywności do 100%, pod warunkiem że wartość pomocy nie przekroczy 800 tys. euro na przedsiębiorstwo i projekt.

Podsumowanie

Do najważniejszych propozycji należy zaliczyć zmianę definicji rozpoczęcia prac, podwyższenie limitów regionalnej pomocy inwestycyjnej, wprowadzenie kategorii badań stosowanych oraz rozszerzenie możliwości finansowania mniejszych inwestycji i działalności innowacyjnej. Istotnym elementem reformy jest również szersze objęcie przepisami GBER sektora rolnego oraz rybołówstwa i akwakultury.

Ostateczne znaczenie nowych regulacji będzie zależało od treści przyjętego rozporządzenia oraz dostosowania krajowych programów pomocowych. Przedstawione rozwiązania mają obecnie charakter projektowany i mogą jeszcze ulec zmianie.