Płatności dokonane na rachunek spoza białej listy w świetle sankcji z art. 15d ustawy o CIT

Zgodnie z treścią art. 15d ust. 1 ustawy o CIT¹, odpowiednią część płatności dotyczącej transakcji w rozumieniu art. 19 Prawa przedsiębiorców należy wykluczyć z kosztów uzyskania przychodów, jeżeli:

1. została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego lub
2. została dokonana przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w tzw. białej liście podatników VAT, lub
3. została dokonana z pominięciem obowiązku zastosowania mechanizmu podzielonej płatności, wskazanego na fakturze.

Uniknięcie sankcji w przypadku dokonania płatności na rachunek spoza białej listy jest post factum możliwe w przypadku złożenia zawiadomienia ZAW-NR do właściwego urzędu skarbowego, w terminie 7 dni od dokonania płatności. Jeżeli podatnik otrzyma zwrot płatności od kontrahenta, a następnie dokona powtórnej zapłaty na właściwy rachunek, może rozliczyć ten wydatek w kosztach uzyskania przychodów. 

W takiej sytuacji powstaje jednak pytanie, czy wydatek ten należy rozliczyć w kosztach dla celów podatkowych „na bieżąco” (tj. w roku, w którym dokonano ponownej płatności), czy „wstecz” (czyli w roku pierwotnego ujęcia wydatku w księgach, przyjmując, że ponowna płatność konwaliduje ten wydatek). Organy podatkowe wydają się opowiadać za tym pierwszym stanowiskiem. Tak uznał Dyrektor KIS m.in. w interpretacjach z dnia 20 stycznia 2025 r., sygn. 0111-KDIB2-1.4010.663.2024.1.ED, z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. 0111-KDIB1-3.4010.129.2024.1.ZK czy z dnia 21 lutego 2024 r., sygn. 0111-KDIB1-1.4010.7.2024.1.MF. Jak wskazano w interpretacji z 21 lutego 2024 r.: „Zatem ponowne uregulowanie należności z zachowaniem zasad określonych w art. 15d ust. 1 pkt 2 lub pkt 3 ustawy o CIT, skutkuje nabyciem prawa do uznania wydatków z tak przeprowadzonych transakcji za koszty uzyskania przychodu. Nie ziszczą się bowiem warunki określone w ww. przepisie, które nie pozwalałyby na zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów kosztów objętych fakturami (…). Mając na uwadze powyższe, Spółka po dokonaniu w 2023 r. ponownej płatności przelewem bankowym na rachunek znajdujący się w Wykazie, może zaliczyć wskazane koszty z tytułu nabycia towarów i usług do kosztów uzyskania przychodów w 2023 roku (tj. w roku, w którym ponowna płatność podatku VAT na rachunek VAT zostanie dokonana)”.

W świetle obowiązujących przepisów można polemizować z ww. stanowiskiem. Przepisy ustawy o CIT wprost określają moment ujęcia kosztów pośrednich i bezpośrednich w kosztach uzyskania przychodu. Brzmienie artykułu 15d ustawy o CIT nie wydaje się modyfikować momentu ujęcia kosztu, a raczej po prostu odmawiać prawa do potrącenia kosztu już poniesionego. Podejście organów podatkowych do tej kwestii wydaje się jednak ugruntowane.   

Jeżeli mają Państwo wątpliwości w powyższym zakresie, serdecznie zapraszamy do kontaktu.

-----------------------------------------------------------

¹ Analogiczne regulacje w tym zakresie zawiera art. 22p ust. 1 ustawy o PIT.